„Við viljum ekki að íslenskan deyi“
Við eigum allt til að bera til þess að skara fram úr að mati Lilju Daggar Jónsdóttur, framkvæmdastjóra Almannaróms. Í nýjasta þætti af af hlaðvarpinu Tæknital ræðir Lilja Dögg Jónsdóttir, framkvæmdastjóri Almannaróms, um stöðu íslenskunnar í tækniheiminum, uppbyggingu íslenskrar máltækni og hvernig Ísland hefur náð að verða leiðandi á sviði sem virðist við fyrstu sýn vera langt umfram stærð þjóðarinnar.
Lilja segir að þegar fyrsta máltækniáætlun Íslands fór af stað hafi staðan verið alvarleg. Á alþjóðlegum mælikvörðum hafi Ísland verið talið standa á „þröskuldi stafræns dauða“ þar sem lítið var til af íslenskum gögnum, röddum og verkfærum sem gervigreind gat nýtt sér.
„Við ætluðum að byggja innviðina. Búa til gagnasöfn, íslenskar raddir og tæknina sem þurfti til að íslenskan ætti sér framtíð í stafrænum heimi.“
Sú vinna lagði grunninn að því sem síðar varð samstarf við stærstu fyrirtæki heims á sviði gervigreindar. Þegar fulltrúar Íslands heimsóttu OpenAI skömmu áður en ChatGPT leit dagsins ljós gat Ísland boðið fram eitt sem mörg önnur tungumál gátu ekki: tilbúin gagnasöfn og skipulagða vinnu.
„Við gátum sagt, við erum búin að vinna þessi gagnasöfn. Þið getið notað þetta til að koma íslenskunni inn.“
Í dag snýst verkefnið ekki lengur um að leggja grunninn heldur að nýta hann. „Við lögðum vegina. Núna er verið að reyna að koma bílunum á vegina.“ Lilja segir að næsta skref sé að hjálpa fyrirtækjum, stofnunum og samfélaginu öllu að nýta þá innviði sem þegar hafa verið byggðir upp. Þar skipti ekki bara máli að safna fleiri gögnum heldur einnig að leggja áherslu á gæði.
„Við munum aldrei keppa við stóru tungumálin í magni gagna. En við getum verið framúrstefnandi í gæðum.“
Eitt af þeim verkefnum sem Lilja er hvað spenntust fyrir snýr að aðgengi. Brátt verða í fyrsta sinn til íslenskar barnaraddir fyrir börn sem nota tjáskiptatækni. „Átta ára drengur á ekki að þurfa að tala með rödd fimmtugs karlmanns,“ útskýrir Lilja í viðtalinu.
Almannarómur vinnur einnig að uppbyggingu norræns samstarfs í gegnum nýja gervigreindarmiðstöð, New Nordic AI, þar sem Ísland leggur meðal annars fram sérþekkingu sína á litlum tungumálum.
Þrátt fyrir góðan árangur telur Lilja að stærsta tækifærið sé enn fram undan. Hún bendir á að íslensk fyrirtæki séu farin að nota gervigreind í miklum mæli en að næsta skref sé að horfa út fyrir einfaldan sparnað.
„Það sem ég hef mestan áhuga á er hvernig við notum þessa tækni til verðmætasköpunar.“
Að hennar mati ættu fyrirtæki og stofnanir ekki eingöngu að nota gervigreind til að gera það sama hraðar heldur til að þróa nýjar vörur, ný þjónustulíkön og nýjar leiðir til að skapa verðmæti. „Við eigum allt til að bera til þess að skara fram úr.“ Í lok þáttarins dregur Lilja upp bjarta sýn á framtíð Íslands í gervigreind. Hún bendir á að Ísland búi yfir sterkum innviðum, háu menntastigi, tæknivæddu samfélagi og stuttum boðleiðum sem geti orðið samkeppnisforskot í alþjóðlegri tæknibyltingu.
Tæknital á Spotify„Við getum verið fljótari en flestir aðrir.“